 Donald Sutherland (2013) | |
| Imię i nazwisko |
Donald McNichol Sutherland |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
17 lipca 1935 |
| Data i miejsce śmierci |
20 czerwca 2024 |
| Zawód |
aktor, producent filmowy |
| Współmałżonek |
Lois Hardwick |
| Lata aktywności |
1962–2023 |
| Odznaczenia | |
     
| |
Donald McNichol Sutherland[1][2] CC (ur. 17 lipca 1935 w Saint John, zm. 20 czerwca 2024 w Miami[3]) – kanadyjski aktor i producent filmowy[4]. Laureat honorowego Oscara za całokształt twórczości. Ojciec Kiefera i Rossifa.
26 stycznia 2011 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 7024 Hollywood Boulevard[5][6].
Urodził się w Saint John w kanadyjskiej prowincji Nowy Brunszwik jako syn Dorothy Isobel (z domu McNichol; 1892–1956) i Fredericka McLea Sutherlanda (1894–1983), który pracował w sprzedaży i prowadził lokalną spółkę gazową, elektryczną i autobusową[7]. Jego matka była pochodzenia szkockiego, a ojciec miał korzenie szkockie, angielskie i niemieckie[8]. Jako dziecko cierpiał na gorączkę reumatyczną, zapalenie wątroby i chorobę Heinego-Medina. W wieku 14 lat pracował w radiu CKBW-FM[9]. Mając 19 lat Sutherland spędził cztery miesiące w ramach wymiany studenckiej w Finlandii, gdzie mieszkał w pobliżu kopalni żelaza w Otanmäki w regionie Kainuu[10].
Po ukończeniu Bridgewater High School, studiował w Victoria College, University of Toronto, gdzie spotkał swoją pierwszą żonę Lois Hardwick i ukończył podwójny kierunek inżynieryjny i teatru. Był członkiem zespołu komediowego „UC Follies” w Toronto. W 1957 opuścił Kanadę i wyjechał do Wielkiej Brytanii, studiując w London Academy of Music and Dramatic Art[11].
W 1952 debiutował na scenie w roli Wally’ego Myersa w sztuce Jamesa Thurbera Męskie zwierzę w Hart House Theatre w Toronto[7]. Pojawiał się w produkcjach na West Endzie[12]. Przeniósł się do Szkocji, gdzie od 1960 przez 18 miesięcy grał w Perth Repertory Theatre. Jego współlokatorem był aktor Michael Sheard. Od początku do połowy lat 60. Sutherland zaczął grać małe role w brytyjskich filmach i telewizji, w tym Człowiek świata (1962), Święty (1965–1966) i Rewolwer i melonik (1967). Po raz pierwszy trafił przed kamery filmowe w dramacie Świat dziesięć razy przekroczony (The World Ten Times Over, 1963) z Sylvią Syms. W 1969 trafił na Broadway w musicalu Buck White[13] z Muhammadem Ali.
W krótkim czasie jego wyraziste role wyniosły go na szczyty popularności i zapewniły stałe miejsce w historii kina w takich filmach jak: Parszywa dwunastka (1967)[14], Złoto dla zuchwałych (1970), MASH (1970) i Klute (1971)[15]. W późniejszym okresie stworzył szereg innych wybitnych kreacji w takich obrazach jak: Casanova Federico Felliniego (1976), Orzeł wylądował (1976), Zwyczajni ludzie (1980) czy Igła (1981)[16].
W 1981 powrócił na Broadway w roli Humberta Humberta w przedstawieniu Edwarda Albee’ego Lolita[17] na podstawie powieści Vladimira Nabokova Lolita z udziałem Clive’a Revilla i Iana Richardsona[18].
Przez całą karierę pozostawał aktorem niezwykle aktywnym; ma na swoim koncie blisko 170 filmowych ról. Nigdy nie udało mu się jednak zdobyć nawet nominacji do nagrody Oscara. Otrzymał za to dwie statuetki Złotego Globu oraz 7 nominacji do niego. We wrześniu 2017 Amerykańska Akademia Filmowa ogłosiła przyznanie Sutherlandowi honorowego Oscara za całokształt twórczości aktorskiej[19].
W latach 70. był zagorzałym przeciwnikiem wojny w Wietnamie.
Zasiadał w jury konkursu głównego na 69. MFF w Cannes (2016).
Zmarł 20 czerwca 2024 pod opieką szpitalną w Miami na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc w wieku blisko 89 lat[20].
| Rok | Nagroda | Kategoria | Film |
|---|---|---|---|
| 1971 | NAACP Image Awards | Wybitny aktor pierwszoplanowy w filmie fabularnym | Klute (1971) |
| 1982 | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Karlowych Warach | Najlepszy aktor | Próg (1981) |
| 1983 | Nagroda Genie | Najlepszy występ aktora pierwszoplanowego | |
| 1995 | Nagroda Emmy | Najlepszy aktor drugoplanowy w miniserialu lub filmie telewizyjnym | Obywatel X (1995) |
| 1996 | Złoty Glob | Najlepszy aktor drugoplanowy w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym | |
| 1999 | Nagroda Satelita | Najlepszy aktor drugoplanowy | Przed metą (1998) |
| 2003 | Złoty Glob | Najlepszy aktor drugoplanowy w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym | Na ścieżce wojennej (2002) |
| 2014 | Teen Choice Awards | Najlepszy czarny charakter | Igrzyska śmierci: W pierścieniu ognia (2013) |
| 2018 | Nagroda Akademii Filmowej | Oscar za całokształt twórczości | – |
| Festiwal Filmowy w Zurychu | Złote Oko za całokształt twórczości | – | |
| 2019 | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w San Sebastián | Nagroda Donostia za całokształt twórczości | – |
| 76. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji | Nagroda Fondazione Mimmo Rotella | Obraz pożądania (2019) | |
| 2021 | Nagroda Critics Choice | Najlepszy aktor drugoplanowy w serialu limitowanym lub filmie telewizyjnym | Od nowa (2020) |
