Edward Marczewski

Edward Marczewski

Data i miejsce urodzenia	15 listopada 1907 Warszawa
Data i miejsce śmierci	17 października 1976 Wrocław
Zawód, zajęcie	matematyk
profesor nauk matematycznych
Alma Mater	Uniwersytet Warszawski
Doktorat	1932 – Matematyka Uniwersytet Warszawski
Polska Akademia Nauk
Status	członek rzeczywisty[1]
Uczelnia	Uniwersytet Wrocławski
Okres zatrudn.	1945-
Odznaczenia

Edward Marczewski, właśc. Szpilrajn (ur. 15 listopada 1907 w Warszawie, zm. 17 października 1976 we Wrocławiu^[2]) – polski matematyk pochodzenia żydowskiego, profesor i rektor Uniwersytetu Wrocławskiego^[3].

Pierwotnie nosił nazwisko Szpilrajn, zmienione podczas II wojny światowej, kiedy posługiwał się fałszywymi dokumentami na nazwisko Marczewski^[4].

Po ukończeniu w 1925 Państwowego Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie^[5], podjął studia na Uniwersytecie Warszawskim. Już na pierwszym roku spotkał Kazimierza Kuratowskiego, który wraz ze Stefanem Mazurkiewiczem oraz Wacławem Sierpińskim mieli duży wpływ na jego studia i późniejsze prace. W 1932 roku złożył pracę doktorską^[6][7], napisaną pod kierunkiem Sierpińskiego^[4].

Po wybuchu II wojny światowej (1939) został wykładowcą uniwersytetu we Lwowie, zajętego przez Sowietów. Od 1941 przebywał w Warszawie, brał udział w tajnym nauczaniu^[8].

Pod koniec wojny uwięziony przez Niemców i wysłany do obozu pracy przymusowej we Wrocławiu. Po wojnie pozostał w tym mieście, od jesieni 1945 roku pracując na Uniwersytecie Wrocławskim^[4].

Od 1945 roku był kierownikiem Katedry Funkcji Rzeczywistych, ale z powodów politycznych przeniesiony został w stan spoczynku w 1969 roku. Ponadto pełnił w latach 1945-1967 funkcję dyrektora Instytutu Matematycznego Uniwersytetu oraz prezesa Polskiego Towarzystwa Matematycznego (1957-1959) i Wrocławskiego Towarzystwa Nauk^[9].

W 1946, razem z Bronisławem Knasterem, Hugonem Steinhausem i Władysławem Ślebodzińskim założył czasopismo matematyczne Colloquium Mathematicum, którego był później długoletnim redaktorem naczelnym^[4].

Został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1950)^[10]. Członek korespondent (od 1958), członek rzeczywisty PAN (od 1966)^[1].

Jego żoną była Zofia Bursche, córka pastora ewangelickiego Edmunda Burschego.

Autor około 100 prac naukowych z zakresu topologii, teorii miary, teorii mnogości i algebry. 92 z tych prac zebrano i wydano w 1996 roku w formie dzieł zebranych tego matematyka^[4]:

• Marczewski, Edward: Collected mathematical papers. Edited and with a preface by Stanisław Hartman, Andrzej Hulanicki, Anzelm Iwanik, Zbigniew Lipecki, Czesław Ryll-Nardzewski and Kazimierz Urbanik. With a biography by Roman Duda and Hartman. Polish Academy of Sciences, Institute of Mathematics, Warszawa, 1996. xxxvii+684 pp. ISBN 83-86806-00-1

Twórca wrocławskiej szkoły algebraicznej i algebraicznej teorii niezależności^[9]. Nauczyciel Siemiona Fajtlowicza, Kazimierza Głazka i innych^[6].

Był autorem haseł w Polskim Słowniku Biograficznym.

• zbiory Marczewskiego

• Edmund Kujawski, Witold Grabski, Czesław P. Uhma: Pochodem idziemy - dzieje i legenda Szkoły im. Stefana Batorego w Warszawie. II Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Batorego. Stowarzyszenie Wychowanków. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1993, seria: Biblioteka Syrenki. ISBN 978-83-06-02325-1. OCLC 31099701.

• John J. O’Connor; Edmund F. Robertson: Edward Marczewski w MacTutor History of Mathematics archive (ang.)