Graniczna Placówka Kontrolna Hrubieszów

Graniczna Placówka Kontrolna Hrubieszów – zlikwidowany pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza wykonujący kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu bezpośrednio przejściach granicznych na granicy z ZSRR.

Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Hrubieszowie – zlikwidowana graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej wykonująca kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu bezpośrednio w przejściach granicznych na granicy z Ukrainą.

Graniczna Placówka Kontrolna Hrubieszów (GPK Hrubieszów) została utworzona 1 grudnia 1978^[1] i podlegała bezpośrednio pod sztab Nadbużańskiej Brygady WOP w Chełmie.

1 października 1989 rozformowana została Nadbużańska Brygada WOP, na jej bazie powstał Nadbużański Batalion WOP w Chełmie, a GPK Hrubieszów włączono w jego struktury, który przeniesiono do struktur Bieszczadzkiej Brygady WOP w Przemyślu^[2] i tak funkcjonowała do 15 maja 1991^[3].

Straż Graniczna:

16 maja 1991 graniczna placówka kontrolna została przejęta przez Nadbużański Oddział Straży Granicznej w Chełmie^[4] i przyjęła nazwę Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Hrubieszowie (GPK SG w Hrubieszowie)^[a].

W 2000 rozpoczęła się reorganizacja struktur Straży Granicznej związana z przygotowaniem Polski do wstąpienia do Unii Europejskiej i przystąpieniem do Traktatu z Schengen. Podczas restrukturyzacji wprowadzono kompleksową ochronę granicy już na najniższym szczeblu organizacyjnym, tj. strażnica i graniczna placówka kontrolna. Wprowadzona całościowa ochrona granicy zniosła podział na graniczne jednostki organizacyjne ochraniające tylko tzw. „zieloną granicę” i prowadzące tylko kontrole ruchu granicznego. W wyniku tego nastąpiło zniesienie Strażnicy SG w Hrubieszowie, a ochraniany odcinek przejęła Graniczna Placówka Kontrolna SG w Hrubieszowie^[b][5][6].

Jako Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Hrubieszowie funkcjonowała do 23 sierpnia 2005 i 24 sierpnia 2005, Ustawą z 22 kwietnia 2005 O zmianie ustawy o Straży Granicznej...^[7], została przekształcona na Placówkę Straży Granicznej w Hrubieszowie (PSG w Hrubieszowie) w strukturach Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej^[8].

Straż Graniczna:

2 stycznia 2003 GPK SG w Hrubieszowie przejęła pod ochronę odcinek granicy państwowej, po rozformowanej Strażnicy SG w Hrubieszowie i ochraniała wyłącznie odcinek granicy rzecznej z Ukrainą przebiegającą środkiem koryta rzeki granicznej Bug4^[9].

• Hrubieszów-Włodzimierz Wołyński (kolejowe) (od 1 grudnia 1978, w odległości 3 km od PSG^[9])
• Zosin-Uściług (drogowe) (od 10.10.1995, położone w odległości 18 km od GPK^[9]).

• Strażnica SG w Horodle ⇔ Strażnica SG w Kryłowie – 2.01.2003^[6].

• mjr Wiaczesław Dudzicz^[10] (1.12.1978–30.10.1984)^[1]
• kpt. Jan Orłowski^[10].

• Tadeusz Jarmoliński: Kontrola ruchu granicznego w Polsce w latach 1945–1990. Warszawa–Koszalin: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej im. Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 92; 75-531 Koszalin, 2013.
• HalinaH. Łach HalinaH., System ochrony polskiej granicy państwowej, Olsztyn: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych. Wydział Humanistyczny UWM, 2013, ISBN 978-83-935593-8-1 .
• Jerzy Rydz: Nadbużański Oddział Straży Granicznej im. 27 Wołyńskiej Dywizji Armii Krajowej w Chełmie. W: Leszek Elas [patronat]: Straż Graniczna w dwudziestoleciu 1991–2011. Materiały poseminaryjne – Tom I. Koszalin: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej im. Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, 2011. ISBN 978-83-909484-4-7.
• Roczniki Wydziału Nauk Prawnych i Ekonomicznych KUL. W: Stanisław Dubaj: Patroni Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej i Podległych Placówek SG – Tom VIII−IX, zeszyt 1 – 2012–2013. Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, 2013, s. 316–343. (pol.).
• Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza : (1945–1991) : krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
• Dariusz Nowosad. Nadbużański Oddział Straży Granicznej w latach 1991–2011. „Roczniki Wydziału Nauk Prawnych i Ekonomicznych”. VIII–IX, zeszyt 1, 2012–2013, s. 299–314, 2013. Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski. [dostęp 2021-11-24]. (pol.).