Hydrazyna

Hydrazyna
	Próbka hydrazyny
Nazewnictwo
	Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
podst.	diazan
	Inne nazwy i oznaczenia
	hydrazyna
	Ogólne informacje
	Charakterystyka fizyczna
	lekko oleista, bezbarwna, higroskopijna ciecz, dymiąca na powietrzu o silnym zapachu amoniaku
Wzór chemiczny	N2H4
• zapis Hilla	H4N2
• inne wzory	H2N−NH2
Masa molowa	32,05 g/mol
	Identyfikacja
Numer CAS	302-01-2; 13464-97-6 (monoazotan); 5341-61-7 (dichlorowodorek); 634-62-8 (winian); 7803-57-8 (monohydrat)
PubChem	9321
SMILES
	NN
InChI
	InChI=1S/H4N2/c1-2/h1-2H2
	InChIKey
	OAKJQQAXSVQMHS-UHFFFAOYSA-N
Właściwości
	Gęstość
	1,0036 g/cm³; ciecz; 1,0030 g/cm³ (monohydrat); ciecz;
	Rozpuszczalność w wodzie
	bez ograniczeń
	w innych rozpuszczalnikach
	bardzo dobrze w etanolu i metanolu
Temperatura topnienia	1,54 °C; −51,7 °C (monohydrat);
Temperatura wrzenia	113,55 °C; 119 °C (monohydrat);
Punkt krytyczny	380 °C; 14,7 MPa;
Wartość pK	pKBH+ 8,1
Współczynnik załamania nD	1,470 (22 °C)
Lepkość	0,876 mPa·s (25 °C); 0,628 mPa·s (50 °C); 0,480 mPa·s (75 °C); 0,384 mPa·s (100 °C);
Napięcie powierzchniowe	66,39 mN/m
Budowa
Moment dipolowy	(1,75 ± 0,09) D
Niebezpieczeństwa
	Globalnie zharmonizowany system; klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
	Niebezpieczeństwo
Zwroty H	H226, H301+H311, H314, H317, H330, H350, H410
Zwroty P	P210, P273, P280, P303+P361+P353, P304+P340+P310, P305+P351+P338
	NFPA 704
	4 4 3
Temperatura zapłonu	38 °C
Granice wybuchowości	5–100%
Numer RTECS	MU7175000
Dawka śmiertelna	LD50 16,5 mg/kg (pies, domięśniowo)
	Podobne związki
Podobne związki	difosfina, amoniak, hydroksyloamina, nadtlenek wodoru
Pochodne	fenelzyna, dimetylohydrazyna, hydrazydy
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
	Więcej identyfikatorów i właściwości może znajdować się w Wikidanych
	Multimedia w Wikimedia Commons

Hydrazyna, diazan, N₂H₄ – nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z dwóch połączonych ze sobą wiązaniem N−N grup aminowych. Jest to silnie trująca, bezbarwna, łatwopalna, żrąca, higroskopijna ciecz, dymiąca na powietrzu^[1].

Budowa cząsteczki

Cząsteczka hydrazyny zbudowana jest z dwóch połączonych ze sobą identycznych grup aminowych. Pomimo tego wykazuje ona duży moment dipolowy (1,85 D w fazie gazowej), co świadczy o tym, że występuje ona głównie w konformacji gauche, w której obie grupy aminowe są skręcone o ok. 90–95° w stosunku do symetrycznej konformacji naprzeciwległej^[6].

Otrzymywanie

Hydrazynę otrzymuje się poprzez utlenianie amoniaku podchlorynami^[1]:

NH₃ + NaClO → NH₂Cl + NaOH

NH₂Cl + NH₃ + NaOH → N₂H₄ + NaCl + H₂O

Właściwości

Wodne roztwory hydrazyny mają charakter słabo zasadowy^[1]:

N₂H₄ + H₂O ⇄ [N₂H₅]⁺ + OH⁻

Stała dysocjacji w 25 °C^[7]:

K_b = 1,3×10⁻⁶

pK_BH⁺ = 8,1

Jest więc zasadą około dziesięciokrotnie słabszą od amoniaku (K_b = 1,78×10⁻⁵; pK_BH⁺ 9,25).

Stała dysocjacji pK_b dla innych temperatur^[8]:

	25 °C	50 °C	100 °C	200 °C	300 °C
pK_b	6,005	5,842	5,693	5,813	6,434

Zastosowanie

Hydrazyna znajduje zastosowanie jako paliwo rakietowe. Jest używana również do napędzania okrętów podwodnych. Stosuje się ją także jako surowiec w syntezie organicznej, jest reduktorem, a także odczynnikiem do wykrywania aldehydów, ketonów i cukrów^[1].

Jest odczynnikiem do sekwencjonowania DNA metodą Maxama-Gilberta. Używana razem z piperydyną zrywa DNA przy cytozynie, natomiast z piperydyną i chlorkiem sodu zrywa DNA przy tyminie^[9].

Zagrożenia

W badaniach na zwierzętach wykazuje właściwości rakotwórcze (wchłania się również przez skórę). Hydrazyna i jej pochodne to silne reduktory. Związek ten w obecności utleniaczy może gwałtownie wybuchnąć. Ryzyko wybuchu występuje także w obecności metali^[10].

Jest łatwopalna i żrąca, jest również silną trucizną^[1].

Przypisy

↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f Podręczny słownik chemiczny, RomualdR. Hassa (red.), JanuszJ. Mrzigod (red.), JanuszJ. Nowakowski (red.), Katowice: Videograf II, 2004, s. 167, ISBN 83-7183-240-0, OCLC 749698778 .
↑ ^a ^b Farmakopea Polska X, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276, ISBN 978-83-63724-47-4, OCLC 903979769 .
↑ David R.D.R. Lide David R.D.R. (red.), CRC Handbook of Chemistry and Physics, wyd. 90, Boca Raton: CRC Press, 2009, ISBN 978-1-4200-9084-0 (ang.).
1. ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g S. 4-66.
2. ↑ ^a ^b S. 6-52.
3. ↑ S. 8-40.
4. ↑ S. 4-140.
5. ↑ ^a ^b ^c ^d S. 6-175.
6. ↑ S. 6-127.
7. ↑ S. 9-51.
8. ↑ ^a ^b S. 16-13.
↑ Hydrazine [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, 24 grudnia 2025, numer katalogowy: 215155 [dostęp 2026-07-07] .
↑ Hydrazine [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: 215155 [dostęp 2015-08-10] (ang.). (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)
↑ N.N.N.N. Greenwood N.N.N.N., A.A. Earnshaw A.A., Chemistry of the elements datarok = 1984, Oxford–New York: Pergamon Press, s. 427–428, ISBN 0-08-022057-6 .
↑ CRC Handbook of Chemistry and Physics, David R.D.R. Lide (red.), wyd. 83, Boca Raton: CRC Press, 2002, ISBN 978-0-8493-1556-5 (ang.).
↑ PaulP. Cohen PaulP., The ASME Handbook on Water Technology for Thermal Systems, American Society of Mechanical Engineers, 1988, s. 600 .
↑ Encyklopedia Biologia, Greg, s. 484, ISBN 978-83-7327-756-4 .
↑ Hydrazine [online], karta charakterystyki produktu Sciencelab.com, 11 czerwca 2008 [dostęp 2008-11-26] [zarchiwizowane z adresu 2006-10-24] (ang.).

[psc-1] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f Podręczny słownik chemiczny, RomualdR. Hassa (red.), JanuszJ. Mrzigod (red.), JanuszJ. Nowakowski (red.), Katowice: Videograf II, 2004, s. 167, ISBN 83-7183-240-0, OCLC 749698778 .

[FPX-2] Farmakopea Polska X, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276, ISBN 978-83-63724-47-4, OCLC 903979769 .

[3] David R.D.R. Lide David R.D.R. (red.), CRC Handbook of Chemistry and Physics, wyd. 90, Boca Raton: CRC Press, 2009, ISBN 978-1-4200-9084-0 (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g S. 4-66.

↑ ^a ^b S. 6-52.

↑ S. 8-40.

↑ S. 4-140.

↑ ^a ^b ^c ^d S. 6-175.

↑ S. 6-127.

↑ S. 9-51.

↑ ^a ^b S. 16-13.

[4] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g S. 4-66.

[5] S. 6-52.

[6] S. 8-40.

[7] S. 4-140.

[8] S. 6-175.

[9] S. 6-127.

[10] S. 9-51.

[13] S. 16-13.

[SA-11] Hydrazine [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, 24 grudnia 2025, numer katalogowy: 215155 [dostęp 2026-07-07] .

[SA-US-12] Hydrazine [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: 215155 [dostęp 2015-08-10] (ang.). (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)

[Greenwood-14] N.N.N.N. Greenwood N.N.N.N., A.A. Earnshaw A.A., Chemistry of the elements datarok = 1984, Oxford–New York: Pergamon Press, s. 427–428, ISBN 0-08-022057-6 .

[CRC83-15] CRC Handbook of Chemistry and Physics, David R.D.R. Lide (red.), wyd. 83, Boca Raton: CRC Press, 2002, ISBN 978-0-8493-1556-5 (ang.).

[Cohen-16] PaulP. Cohen PaulP., The ASME Handbook on Water Technology for Thermal Systems, American Society of Mechanical Engineers, 1988, s. 600 .

[test-17] Encyklopedia Biologia, Greg, s. 484, ISBN 978-83-7327-756-4 .

[ScienceLab-18] Hydrazine [online], karta charakterystyki produktu Sciencelab.com, 11 czerwca 2008 [dostęp 2008-11-26] [zarchiwizowane z adresu 2006-10-24] (ang.).

[4] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g S. 4-66.

[5] S. 6-52.

[6] S. 8-40.

[7] S. 4-140.

[8] S. 6-175.

[9] S. 6-127.

[10] S. 9-51.

[13] S. 16-13.

[1]

[2]

[3.1]

[3.2]

[3.3]

[3.4]

[3.5]

[3.6]

[3.7]

[4]

[5]

[3.8]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]