| Data i miejsce urodzenia |
16 maja 1928 |
|---|---|
| Data śmierci |
26 kwietnia 2005 |
| Dziedzina sztuki |
rzeźbiarstwo |
| Muzeum artysty |
Leśna Galeria Rzeźby |
| Odznaczenia | |
    
| |
Jan Graczyk (ur. 16 maja 1928 w Piastowie, zm. 26 kwietnia 2005)[1] – polski plastyk amator, rzeźbiarz, twórca Leśnej Galerii Rzeźby, uczestnik powstania warszawskiego.
Był synem Antoniego i Leokadii[2]. Dzieciństwo spędził w Czechowicach, które później przekształcono w dzielnicę Warszawy (Ursus). W latach 1935–1942 uczęszczał do Szkoły Powszechnej w Czechowicach, jednocześnie wstępując do 207. Mazowieckiego Hufca Harcerskiego.
Podczas okupacji niemieckiej w 1942 r. został praktykantem w dziale odlewni „Kolorowa”, gdzie uczył się modelarstwa w formach metalowych i drewnie. Należał do konspiracji niepodległościowej w ramach Szarych Szeregów[3][4]. W sierpniu 1944 r. jako strzelec brał udział w powstaniu warszawskim w ramach plutonu 1745 – 10. kompanii – 6 Rejon „Helenów” – VII Obwód „Obroża” Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej[2].
Po wojnie pomagał w odbudowie fabryki Ursus, gdzie pracował (w dziale mechanicznym) jako traser, modelarz i odlewnik, specjalizując się w wielu gałęziach tego zawodu (np. odlewnictwo metali, odlewnictwo piaskowe). Po kilku latach uzyskał tytuł magistra odlewnictwa metali.
W 1960 r. zakupił skrawek ziemi nad strumieniem zwanym Rokita we wsi Budy Grabskie w Puszczy Bolimowskiej[5] i wiosną 1983 r. urządził tam prywatną galerię znaną jako Leśna Galeria Rzeźby[6][7].
Po jego śmierci, w kwietniu 2005 r., opiekę nad Leśną Galerią Rzeźby przejął jego syn Jerzy (ur. 1949)[7], który również jest plastykiem amatorem i zajmuje się malarstwem olejnym, akwarelami, płaskorzeźbą i kompozycjami rzeźbiarsko-malarskimi w drewnie[8]. W 2020 dawna pracownia artysty w Ursusie została przeniesiona do Domu Kultury „Kolorowa”[9].
Jan Graczyk od początku lat 60. XX wieku aktywny był jako rzeźbiarz amator zyskując stopniowo uznanie. Swoje prace prezentował na kilkunastu wystawach indywidualnych i zbiorowych. W 1973 jego prace prezentowane były na wystawie indywidualnej w Muzeum Narodowym w Mińsku, w ówczesnym ZSRR[10]. W 1974 jako pierwszy w historii artysta amator zaprezentował swoje prace na wystawie indywidualnej w Galerii Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych – Stara Kordegarda w Warszawie, zaś w wernisażu tejże wystawy wziął udział między innymi wiceminister kultury i sztuki Józef Fajkowski[11][12]. W 1975 rzeźba diabła autorstwa Jana Graczyka znalazła się w zbiorach Muzeum Diabłów w Kownie[10]. Rzeźby i sylwetka Jana Graczyka wielokrotnie były prezentowane w środkach masowego przekazu krajowych i zagranicznych[potrzebny przypis]. Prace autora znajdują się w zbiorach państwowych i prywatnych polskich i zagranicznych: w Wielkiej Brytanii, Belgii, Danii, Francji, Holandii, Indiach, Izraelu, Kanadzie, Meksyku, Niemiec, Norwegii, Szwajcarii, Stanach Zjednoczonych czy Włoszech[13].
W 1993 roku według projektu Jana Graczyka powstał warszawski Pomnik Szarych Szeregów przy ul. Walerego Sławka w Ursusie[14][15].
Źródło:[7].
