Kevin Michael Costner (ur. 18 stycznia 1955 w Lynwood) – amerykański aktor, reżyser, producent filmowy i muzyk[1].
Wielokrotny zdobywca najważniejszych nagród filmowych, w tym: dwóch Oscarów, dwóch Złotych Globów, Nagrody Emmy, dwóch Nagród Gildii Aktorów Ekranowych, Cezara Honorowego, Nagrody Japońskiej Akademii Filmowej i dwóch People’s Choice Award.
11 sierpnia 2003 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles przy 6801 Hollywood Boulevard[2][3].
Urodził się w Lynwood[4] w Kalifornii jako trzecie dziecko i najmłodszy syn Sharon Tedrick, która pracowała w opiece społecznej[5], i Williama „Billa” Costnera, pracownika firmy telekomunikacyjnej[6]. Ma starszego brata, Daniela Craiga (ur. 1950). W 1953 przy porodzie zmarł drugi syn jego rodziców, Mark Douglas[7]. Rodzina Costnera była pochodzenia irlandzkiego, niemieckiego[8], angielskiego i czirokeskiego[9].
Dorastał w Compton, ale ze względu na pracę ojca często zmieniał miejsce zamieszkania, przez co trudno było mu nawiązać bliższe relacje z rówieśnikami i wzmogło w nim nieśmiałość[10]. W ciągu czterech lat chodził do czterech różnych szkół[11]: McKevette School w Santa Paula, Cabrillo Jr. High School i Buena High w Venturze i Mt. Whitney High School w Visalia. W 1973 ukończył kalifornijską szkołę średnią Villa Park High School w Villa Park[12]. Odnosił przeciętne wyniki w nauce[13]. W młodości miał kompleks drobnej budowy ciała[14], które próbował zwalczyć, trenując baseball, siatkówkę i piłkę nożną[15]. Poza tym pobierał lekcje gry na pianinie, pisał wiersze i śpiewał w Pierwszym Chórze Baptystów[16].
W 1978 otrzymał dyplom ukończenia California State University w Fullerton na wydziale biznesu i marketingu[12]. Po studiach podjął pracę w wyuczonym zawodzie w firmie budowlanej[17]. Wcześniej jako nastolatek pracował jako kucharz na statkach rybackich[18].


Podczas jednego z lotów spotkał Richarda Burtona, który utwierdził go w planach porzucenia pracy w marketingu i zostania aktorem[19]. W 1978 wstąpił do spółki aktorskiej South Coast Actors Co-op, z którą wystąpił w kilku przedstawieniach teatralnych[20]. Pracował jako kierownik sceny w studiach filmowych Raleigh w Hollywood[21]. Pobierał prywatne lekcje aktorstwa i uczęszczał na warsztaty aktorskie[22]. Zagrał w kilku filmach studenckich[22].
Pierwszą filmową rolę, kowboja zakochanego w dziedziczce fortuny, zagrał w Rozpalonej plaży USA (Sizzle Beach, USA, 1981), niskobudżetowej niezależnej produkcji swojego nauczyciela aktorstwa, Richarda Brandera[23]. Następnie wystąpił w marnej jakości filmach: Chasing Dreams (1982) Therese Conte i Seana Roche’a orazHandlarz bronią (Gunrunner, 1983) Nardo Castillo[24]. Został obsadzony w epizodycznej roli Luthera Adlera w filmie biograficznym Graeme’a Clifforda Frances (1982), ale scena z jego udziałem została wycięta w montażu[25]. Po występie we Frances został członkiem Zrzeszenia Aktorów Filmowych[26]. Następnie zagrał w komedii Nocna zmiana (Night Shift, 1982) Rona Howarda[27] oraz w filmach: Ten od serca (One from the Heart, 1982) Francisa Forda Coppoli i Stolik dla pięciorga (Table for Five, 1983) Roberta Liebermana, z których został wycięty podczas montażu[28].
Pierwszą dużą rolę, hazardzistę Williama, zagrał w filmie Jima Wilsona Rycerze Stacy (Stacy’s Knights, 1983)[29]. Zebrał przychylne recenzje za występ w filmie science-fiction Lynne’a Littmana Testament (1983)[30]. Wcielił się także w Jimmy’ego Scotta, głównego podejrzanego popełnienia serii morderstw, w niskobudżetowych filmie kryminalnym Howarda Hearda Ruchome cienie (Shadows Run Black, 1984)[29]. W tym czasie dorabiał jako budowlaniec i fotomodel[31].
Odrzucił epizodyczną rolę w filmie Johna Badhama Gry wojenne (WarGames, 1983), by zagrać samobójcę Alexa w kasowym dramacie psychologicznym Lawrence’a Kasdana Wielki chłód (The Big Chill, 1983), ale sceny z nim zostały wycięte w montażu[32]. Kosdan, czując się zobowiązany wobec Costnera, napisał specjalnie dla niego rolę odważnego kowboja Jake’a w swoim westernie Silverado (1985)[33]. Costner po roli w tym filmie zaczął być postrzegany przez media i widzów jako symbol seksu[34].
Zagrał główną rolę Gardnera Barnesa w komediodramacie Kevina Reynoldsa Fandango (1985), pokonując ponad 200 kandydatów do tej roli[35]. Zagrał dyskretnego i pruderyjnego lekarza Marcusa w dramacie sportowym Johna Badhama American Flyers (1985)[36] i wystąpił w jednym z odcinków serialu Stevena Spielberga Niesamowite historie (Amazing Stories, 1985)[37]. Odrzucił propozycje zagrania w filmach: Pluton (1986), Missisipi w ogniu (Mississippi Burning, 1988), Zdradzony (Betrayed, 1988), Bożyszcze tłumów (Everybody’s All American, 1988) i Polowanie na Czerwony Październik (The Hunt for Red October, 1990)[38].
Uznanie i status gwiazdora zyskał dzięki kreacji agenta federalnego Eliota Nessa w biograficznym filmie gangsterskim Briana De Palmy Nietykalni (The Untouchables, 1987)[39]. Swoją pozycję w branży aktorskiej umocnił rolą komandora porucznika Toma Farrella w dreszczczowcu Rogera Donaldsona Bez wyjścia (No Way Out, 1987) i baseballistę Crasha Davisa w komedii romantycznej Rona Sheltona Byki z Durham (Bull Durham, 1988)[40].
Dzięki roli marzyciela, farmera Raya Kinsellę, który – wiedziony tajemniczym głosem – buduje stadion do gry w baseball pośrodku pola kukurydzy, w filmie obyczajowym Phila Aldena Robinsona Pole marzeń (Field of Dreams, 1989)[41], Costnera porównywano przede wszystkim do Jimmy’ego Stewarta z produkcji Franka Capry, a także do Gary’ego Coopera[42].
Równolegle do kariery filmowej, w połowie lat 80. został wokalistą i gitarzystą zespołu rockowego, z którym w lipcu 1991 wydał album studyjny pt. The Simple Truth na japońskim rynku[43].
Latem 1989 razem z Jimem Wilsonem utworzył firmę Tig Production Company, pod której szyldem w 1990 podpisał umowę na wyłączność z wytwórnią Orion Pictures[44]. Wyprodukował film Tony’ego Scotta Odwet (Revenge, 1990), w którym zagrał także główną rolę Michaela J. „Jaya” Cochrana, pilota amerykańskich sił powietrznych, który po zakończeniu służby wojskowej wdaje się w romans z żoną swojego przyjaciela[45]. Planował także wyprodukować i zagrać tytułową rolę w filmie biograficznym Mick o życiu irlandzkiego rewolucjonisty Michaela Collinsa[46], ale film nigdy się nie ukazał. Jako reżyser zadebiutował westernem Tańczący z wilkami (1991), który także wyprodukował i w którym zagrał główną rolę porucznika Johna J. Dunbara, uczestnika wojny secesyjnej[47]. Za ten film zdobył wiele nagród, w tym Oscary za reżyserię i najlepszy film oraz Złote Globy za najlepszy film dramatyczny i reżyserię[48]. W 1991 premierę miały jeszcze dwa filmy z Costnerem w roli głównej: przygodowy Robin Hood: Książę złodziei (Robin Hood: Prince of Thieves) Kevina Reynoldsa, w którym zagrał tytułową rolę[49] i historyczny JFK, w którym wcielił się w Jima Garrisona, prokuratora okręgowego Nowego Orleanu pracującego przy sprawie zamachu na Johna F. Kennedy’ego[50].
Zagrał tytułową rolę ochroniarza piosenkarki żyjącej w niebezpieczeństwie (Whitney Houston) w melodramacie Micka Jacksona Bodyguard (1992), którego był także współproducentem[51]. Wyprodukował film Wodny świat (1995), który do 1997 był najdroższym filmem w historii kina, przynosząc zyski w wysokości 175 mln dol.[52].
W 2007 założył zespół muzyczny z pogranicza rocka i country Kevin Costner & Modern West, w którym śpiewa i gra na gitarze[53]. Wraz z grupą wydał albumy: Untold Truths (2008)[54], Turn It On (2010), From Where I Stand (2011) oraz Famous for Killing Each Other: Music from and Inspired By Hatfields & McCoys (2012).
Zagrał postać Johna Duttona, właściciela największego rancza w USA, w serialu Paramount Network Yellowstone (2018), którego był także producentem wykonawczym.
Od 5 marca 1978 do 12 grudnia 1994 był żonaty ze swoją szkolną miłością, Cindy Silvą[55], z którą ma troje dzieci: Annie (ur. 15 kwietnia 1984), Lily (ur. 4 sierpnia 1986) i Joego (ur. 31 stycznia 1988). Z nieformalnego związku z Bridget Rooney, ma syna, Liama (ur. 1996).
25 września 2004 poślubił projektantkę mody Christine Baumgartner (ur. 1974), z która ma troje dzieci: Caydena Wyatta (ur. 5 maja 2007) i Hayesa Logana (ur. 12 lutego 2009) i Grace Avery (ur. 2 czerwca 2010). Baumgartner w 2023 złożyła pozew o rozwód.
| Rok | Tytuł | Rola | Reżyser |
|---|---|---|---|
| 1981 | Rozpalona plaża USA (Sizzle Beach, U.S.A.) | John Logan | Richard Brander |
| 1982 | Frances | Luther | Graeme Clifford |
| Nocna zmiana (Night Shift) | student na przyjęciu | Ron Howard | |
| Chasing Dreams | Ed | Therese Conte, Sean Roche | |
| 1983 | Testament | Phil Pitkin | Lynne Littman |
| Rycerze Stacy (Stacy’s Knights) | Will Bonner | Jim Wilson | |
| Table for Five | Newlywed Husband | Robert Lieberman | |
| Wielki chłód (The Big Chill) | Alex Marshall | Lawrence Kasdan | |
| 1984 | Ruchome cienie (Shadows Run Black) | Jimmy Scott | Howard Heard |
| 1985 | Fandango | Gardner Barnes | Kevin Reynolds |
| Silverado | Jake | Lawrence Kasdan | |
| Kolarze (American Flyers) | Marcus Sommers | John Badham | |
| Niesamowite historie (Amazing Stories: Book One, serial TV) | kapitan | Steven Spielberg (odc. The Mission) | |
| 1987 | Nietykalni (The Untouchables) | Eliot Ness | Brian De Palma |
| Bez wyjścia (No Way Out) | porucznik komandor Tom Farrell | Roger Donaldson | |
| 1988 | Byki z Durham (Bull Durham) | Crash Davis | Ron Shelton |
| 1989 | Handlarz bronią (The Gunrunner) | Ted | Nardo Castillo |
| Pole marzeń (Field of Dreams) | Ray Kinsella | Phil Alden Robinson | |
| 1990 | Odwet (Revenge) | Michael J. ‘Jay’ Cochran | Tony Scott |
| Gwiazdy i ochrona środowiska (The Earth Day Special, ABC) | barman | ||
| Tańczący z wilkami (Dances with Wolves) | porucznik John Dunbar | Kevin Costner | |
| 1991 | JFK | Jim Garrison | Oliver Stone |
| Robin Hood: Książę złodziei (Robin Hood: Prince of Thieves) | Robin Hood | Kevin Reynolds | |
| 1992 | Bodyguard | Frank Farmer | Mick Jackson |
| 1993 | Doskonały świat (A Perfect World) | Robert „Butch” Haynes | Clint Eastwood |
| 1994 | Wojna (The War) | Stephen Simmons | Jon Avnet |
| Wyatt Earp | Wyatt Earp | Lawrence Kasdan | |
| Wiek kina (A Century of Cinema) | w roli samego siebie | Caroline Thomas | |
| 1995 | Wodny świat (Waterworld) | Mariner | Kevin Reynolds |
| 1996 | Tin Cup | Roy ‘Tin Cup’ McAvoy | Ron Shelton |
| 1997 | Wysłannik przyszłości (The Postman) | Listonosz | Kevin Costner |
| 1999 | Gra o miłość (For Love of the Game) | Billy Chapel | Sam Raimi |
| List w butelce (Message in a Bottle) | Garret Blake | Luis Mandoki | |
| Kumpel do bicia (Play It to the Bone) | fan w pierwszym rzędzie (cameo) | Ron Shelton | |
| 2000 | Trzynaście dni (Thirteen Days) | Kenny O’Donnell | Roger Donaldson |
| 2001 | 3000 mil do Graceland (3000 Miles to Graceland) | Thomas J. Murphy | Demian Lichtenstein |
| 2002 | Sean Connery: An Intimate Portrait | w roli samego siebie | Louise Krakower, Michael Tobias |
| Znamię (Dragonfly) | Joe Darrow | Tom Shadyac | |
| 2003 | Bezprawie (Open Range) | Charley Waite | Kevin Costner |
| 2005 | Z ust do ust (Rumor Has It...) | Beau Burroughs | Rob Reiner |
| Ostre słówka (The Upside of Anger) | Denny Davies | Mike Binder | |
| 2006 | Patrol (The Guardian) | Ben Randall | Andrew Davis |
| 2007 | Mr. Brooks (Mr. Brooks) | Pan Earl Brooks | Bruce A. Evans |
| 2008 | Najważniejszy głos (Swing Vote) | Bud Johnson | Joshua Michael Stern |
| 2009 | Córka (The New Daughter) | John James | Luis Berdejo |
| 2010 | W firmie (The Company Men) | Jack Dolan | John Wells |
| 2012 | Hatfields & McCoys (miniserial TV) | William Anderson „Devil Anse” Hatfield | Kevin Reynolds |
| 2013 | Człowiek ze stali (Man of Steel) | Jonathan Kent | Zack Snyder |
| 2014 | 72 godziny (3 Days To Kill) | Ethan Renner | McG |
| Jack Ryan: Teoria chaosu (Jack Ryan: Shadow Recruit) | Thomas Harper | Kenneth Branagh | |
| Ostatni gwizdek (Draft Day) | Sonny Weaver Jr. | Ivan Reitman | |
| The Man Who Saved the World | w roli samego siebie | Peter Anthony | |
| 2015 | Czarne i białe (Black or White) | Elliot Anderson | Mike Binder |
| McFarland, USA | Jim White | Niki Caro | |
| 2016 | Batman v Superman: Świt sprawiedliwości (Batman v Superman: Dawn of Justice) | Jonathan Kent (Cameo) | Zack Snyder |
| Umysł przestępcy (Criminal) | Jericho Stewart | Ariel Vromen | |
| Ukryte działania (Hidden Figures) | Al Harrison | Theodore Melfi | |
| 2017 | Gra o wszystko (Molly’s Game) | Larry Bloom | Aaron Sorkin |
| 2019 | The Highwaymen | Frank Hamer | John Lee Hancock |
| Sztuka ścigania się w deszczu (The Art of Racing in the Rain) | Enzo (głos) | Simon Curtis | |
| Yellowstone (serial) | John Dutton | Taylor Sheridan, John Linson | |
| 2020 | Prawo krwi (Let Him Go) | George Blackledge | Thomas Bezucha |
| 2021 | Liga Sprawiedliwości Zacka Snydera (Zack Snyder’s Justice League) | Jonathan Kent | Zack Snyder |
| Rok | Nagroda | Kategoria | Film |
|---|---|---|---|
| 1991 | Nagroda „Bravo” | Złota statuetka Bravo Otto dla najlepszego aktora[56] | – |
| Nagroda Akademii Filmowej | Najlepszy reżyser[57] | Tańczący z wilkami (1990) | |
| Najlepszy film[57] | |||
| Złoty Glob | Najlepszy reżyser[57] | ||
| 41. MFFilmowy w Berlinie | Najlepszy reżyser[58] | ||
| 1992 | Nagroda Japońskiej Akademii Filmowej | Najlepszy film zagraniczny[58] | |
| Nagroda „Bravo” | Złota statuetka Bravo Otto dla najlepszego aktora[59] | – | |
| Złota Malina | Najgorszy aktor[58] | Robin Hood: Książę złodziei (1991) | |
| People’s Choice Award | Ulubiony dramatyczny aktor filmowy[58] | – | |
| 1993 | – | ||
| Ulubiony aktor filmowy[58] | – | ||
| Nagroda „Bravo” | Srebrna statuetka Bravo Otto dla najlepszego aktora[60] | – | |
| 1994 | Brązowa statuetka Bravo Otto dla najlepszego aktora[61] | – | |
| 1995 | Złota Malina | Najgorszy aktor[58] | Wyatt Earp (1994) |
| Najgorszy remake lub sequel[58] | |||
| 1998 | Złota Malina | Najgorszy film[58] | Wysłannik przyszłości (1997) |
| Najgorsza reżyseria[58] | |||
| Najgorszy aktor[58] | |||
| 2012 | Nagroda Emmy | Najlepszego główny aktor w serialu lub filmie telewizyjnym[58] | Hatfields & McCoys (2012) |
| 2013 | Złoty Glob | Ulubiony aktor w miniserialu lub filmie telewizyjnym[58] | |
| Nagroda Gildii Aktorów Ekranowych | Wybitny występ aktora w filmie telewizyjnym lub miniserialu[58] | ||
| César | Cezar Honorowy[58] | – | |
| 2017 | Nagroda Gildii Aktorów Ekranowych | Wybitny występ obsady[58] | Ukryte działania (2016) |
| 2023 | Złoty Glob | Najlepszy aktor w serialu dramatycznym[58] | Yellowstone (2022) |