Pluskwiaki

Pluskwiaki
	Hemiptera
	Linnaeus, 1758
	Okres istnienia: pensylwan–dziś PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N Q
	; Górny lewy – Acanthosoma labiduroides z podrzędu różnoskrzydłych; górny prawy – Xenophyes forsteri z podrzędu Coleorrhyncha, dolny lewy – przedstawicielka mszyc z podrzędu piersiodziobych; dolny prawy – Magicicada septendecim, przedstawicielka piewików z podrzędu cykadokształtnych
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
(bez rangi)	Dicondylia
Podgromada	owady uskrzydlone
Infragromada	nowoskrzydłe
(bez rangi)	Eumetabola
(bez rangi)	Paraneoptera
Nadrząd	Condylognatha
Rząd	pluskwiaki
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku

Pluskwiaki (Hemiptera) – rząd owadów z infragromady nowoskrzydłych. Obejmuje ponad 100 tysięcy opisanych gatunków^[a], a ich faktyczną współczesną różnorodność szacuje się na ponad 600 tysięcy gatunków^[5]. Jest piątym rzędem owadów pod względem opisanych gatunków i najliczniejszym pod względem wyróżnianych rodzin. W zapisie kopalnym znany jest od późnego karbonu, a liczba opisanych gatunków kopalnych przekroczyła w 2024 roku 3350^[6].

Charakterystyka

Pluskwiaki są owadami bardzo zróżnicowanymi morfologicznie. Najmniejsze mają ok. 0,5 milimetra, większość osiąga kilka centymetrów, a największe ok. 10 centymetrów długości. Charakteryzują się narządami gębowymi kłująco-ssącymi, którymi pobierają pokarm płynny. Na ogół przechodzą przeobrażenie niezupełne. Zasiedlają środowiska wodne i lądowe.

Systematyka

Klasyfikacja tradycyjna

W tradycyjnej klasyfikacji rząd był dzielony na dwa podrzędy lub rzędy (w zależności od systematyki):

pluskwiaki różnoskrzydłe (Heteroptera)
pluskwiaki równoskrzydłe (Homoptera).

Pluskwiaki różnoskrzydłe to wodne i lądowe owady mające przednie skrzydła przekształcone w tzw. półpokrywy. Tylne skrzydła są błoniaste.

Pluskwiaki równoskrzydłe mają zwykle dwie pary błoniastych skrzydeł i żywią się głównie wysysanym sokiem roślin (fitofagi).

Klasyfikacja współczesna

Współcześnie żyjące oraz wymarłe pluskwiaki są klasyfikowane w ponad 250 rodzinach. Ich klasyfikacja jest ciągle dyskutowana i ulega zmianom. McGavin^[7] zaproponował podział na cztery podrzędy: Sternorrhyncha, Auchenorrhyncha, Coleorrhyncha, Heteroptera.

Auchenorrhyncha uważana jest za grupę parafiletyczną i dzielona na fulgorokształtne (Fulgoromorpha = Archaeorrhyncha) i cykadokształtne (Cicadomorpha = Clypeorrhyncha).

Obecnie przyjmuje się podział pluskwiaków na cztery podrzędy:

Piewiki (Auchenorrhyncha),
Coleorrhyncha,
Pluskwiaki różnoskrzydłe (Heteroptera),
Piersiodziobe (Sternorrhyncha).

Niektórzy autorzy^[8] wyróżniają podrząd Prosorrhyncha, obejmujący Heteroptera i Coleorrhyncha.

Uwagi

↑ Do 2009 roku opisano 103 590 ich gatunków^[2]^[3], a w 2018 roku liczbę opisanych gatunków określano jako przekraczającą 107 tysięcy^[4]

Przypisy

↑ Hemiptera, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ Zhi-QiangZ.Q. Zhang Zhi-QiangZ.Q., Phylum Arthropoda von Siebold, 184, „Zootaxa”, 3148, 2011 (Animal biodiversity: An outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness), s. 101 [dostęp 2020-01-02] .
↑ Nigel E. Stork. How Many Species of Insects and Other Terrestrial Arthropods Are There on Earth?. „Annual Review of Entomology”. 63 (1), s. 31–45, 2018). DOI: 10.1146/annurev-ento-020117-043348.
↑ Charles R.Ch.R. Bartlett Charles R.Ch.R. i inni, The diversity of the true hoppers (Hemiptera: Auchenorrhyncha), [w:] Robert GR.G. Foottit, Peter H.P.H. Adler (red.), Insect Biodiversity: Science and Society. Vol. 2, Blackwell Publishing, 2018, s. 501-590, DOI: 10.1002/9781118945582.ch19 .
↑ Xin Li , John J Wiens. Estimating Global Biodiversity: The Role of Cryptic Insect Species. „Systematic Biology”. 72 (2), s. 391–403, 2023. DOI: 10.1093/sysbio/syac069.
↑ Mathieu Boderau, André Nel, Corentin Jouault. Diversification and extinction of Hemiptera in deep time. „Communications Biology”. 8 (352), 2025.
↑ McGavin, George C. 1993. Bugs of the World.
↑ Sorensen et al. 1995.

Linki zewnętrzne

Czy można polubić pluskwiaki? salamandra.org.pl

[uwaga1-5] Do 2009 roku opisano 103 590 ich gatunków^[2]^[3], a w 2018 roku liczbę opisanych gatunków określano jako przekraczającą 107 tysięcy^[4]

[itis-1] Hemiptera, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Zhang-2] Zhi-QiangZ.Q. Zhang Zhi-QiangZ.Q., Phylum Arthropoda von Siebold, 184, „Zootaxa”, 3148, 2011 (Animal biodiversity: An outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness), s. 101 [dostęp 2020-01-02] .

[Stork-3] Nigel E. Stork. How Many Species of Insects and Other Terrestrial Arthropods Are There on Earth?. „Annual Review of Entomology”. 63 (1), s. 31–45, 2018). DOI: 10.1146/annurev-ento-020117-043348.

[Bartlett-4] Charles R.Ch.R. Bartlett Charles R.Ch.R. i inni, The diversity of the true hoppers (Hemiptera: Auchenorrhyncha), [w:] Robert GR.G. Foottit, Peter H.P.H. Adler (red.), Insect Biodiversity: Science and Society. Vol. 2, Blackwell Publishing, 2018, s. 501-590, DOI: 10.1002/9781118945582.ch19 .

[lietwiens-6] Xin Li , John J Wiens. Estimating Global Biodiversity: The Role of Cryptic Insect Species. „Systematic Biology”. 72 (2), s. 391–403, 2023. DOI: 10.1093/sysbio/syac069.

[bnj-7] Mathieu Boderau, André Nel, Corentin Jouault. Diversification and extinction of Hemiptera in deep time. „Communications Biology”. 8 (352), 2025.

[8] McGavin, George C. 1993. Bugs of the World.

[9] Sorensen et al. 1995.

[1]

[a]

[5]

[6]

[7]

[8]

[2]

[3]

[4]

Peloridiomorpha	†Hoploridiidae †Karabasiidae Peloridiidae †Progonocimicidae
Progonocimicomorpha	†Progonocimicidae