Pokrzewka aksamitna
Curruca melanocephala [ 1]
(J.F. Gmelin , 1789)
Systematyka
Domena
eukarionty
Królestwo
zwierzęta
Typ
strunowce
Podtyp
kręgowce
Gromada
ptaki
Podgromada
Neornithes
Infragromada
ptaki neognatyczne
Rząd
wróblowe
Podrząd
śpiewające
Rodzina
pokrzewki
Rodzaj
Curruca
Gatunek
pokrzewka aksamitna
Synonimy
Motacilla melanocephala J.F. Gmelin, 1789 Sylvia melanocephala (J.F. Gmelin, 1789) [ 1] Sylvia melanocephala pasiphae Schiebel & Stresemann, 1925 [ 2] Sylvia melanocephala carmichaellowi Clancey, 1947 [ 2]
Podgatunki
C. m. melanocephala (J.F. Gmelin, 1789) C. m. leucogastra (Ledru, 1810) C. m. valverdei (J. Cabot & Urdiales, 2005) C. m. momus Hemprich & Ehrenberg, 1833 C. m. norrisae (Nicoll, 1917)
Kategoria zagrożenia (CKGZ )[ 3]
Zasięg występowania
tylko w sezonie lęgowym
występuje przez cały rok
zimowiska
Pokrzewka aksamitna [ 4] Curruca melanocephala ) – gatunek niewielkiego ptaka z rodziny pokrzewek (Sylviidae). Występuje w krajach śródziemnomorskich – w południowej Europie , północnej Afryce i na Bliskim Wschodzie . Do Polski zalatuje wyjątkowo; odnotowano cztery stwierdzenia – w kwietniu 2001, maju 2005, maju 2016[ 5] Krynicy Morskiej [ 6] [ 7] [ 5]
Systematyka
Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1789 roku Johann Friedrich Gmelin w 13. edycji linneuszowskiego Systema Naturae Motacilla melanocephala , a jako miejsce typowe wskazał Sardynię [ 2] [ 8] Curruca [ 4] [ 9] [ 10] [ 11] Sylvia [ 1] [ 12]
Wyróżnia się pięć podgatunków C. melanocephala [ 9] [ 10] [ 11] [ 12]
C. melanocephala melanocephala J.F. Gmelin, 1789 – południowa Europa (w tym wyspy na Morzu Śródziemnym ) do zachodniej Turcji , północno-zachodnia Afryka . Obejmuje nieuznawany obecnie takson pasiphae , opisany z Krety .C. melanocephala leucogastra (Ledru, 1810) – Wyspy Kanaryjskie .C. melanocephala valverdei (J. Cabot & Urdiales, 2005) – południowe Maroko i Sahara Zachodnia .C. melanocephala momus Hemprich & Ehrenberg, 1833 – północno-wschodni Egipt do skrajnie południowo-środkowej Turcji.C. melanocephala norrisae (Nicoll, 1917) – podgatunek wymarły, po raz ostatni stwierdzony w 1939 roku[ 3] Fajum (północno-środkowy Egipt).Podgatunek leucogastra bywał niekiedy synonimizowany z podgatunkiem nominatywnym [ 12]
Morfologia
Wygląd Samiec: pióra w większości szare, białe gardło, czarna głowa i czerwona obrączka oczna. Samica: pióra w większości szarobrązowe, szara głowa i również czerwona obrączka oczna. Młode są podobne do samicy. Wymiary średnie długość ciała ok. 13–14 cm[ 13]
Ekologia
Jajo kukułki (z lewej) i jaja pokrzewki aksamitnej (kolekcja muzealna) Biotop Sady oliwne, lasy z sosnami , winnice i ogrody.
Gniazdo Zawsze w miejscu dobrze osłoniętym, umieszczone w krzewach.
Jaja Zwykle dwa lęgi w roku. Składa 3–5 jaj, żółtobiałych lub z czerwonobrązowymi plamami.
Wysiadywanie, pisklęta Od złożenia ostatniego jaja trwa 13–14 dni. Pisklęta opuszczają gniazdo po 11–12 dniach.
Pożywienie Owady , ich larwy , pająki , jesienią również jagody i inne owoce.
IUCN uznaje pokrzewkę aksamitną za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern ) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji, obliczona na podstawie szacunków organizacji BirdLife International dla Europy i całej Turcji z 2015 roku, mieści się w przedziale 25–54 miliony dorosłych osobników. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za wzrostowy[ 3]
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową [ 14]
Przypisy
↑ a b c Curruca melanocephala [dostęp 2026-05-25] (ang. ) .↑ a b c D. Lepage: Sardinian Warbler Curruca melanocephala . [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2023-02-09]. (ang. ) . ↑ a b c BirdLife International, Curruca melanocephala [dostęp 2026-05-25] (ang. ) . ↑ a b P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Sylviidae Leach, 1819 - pokrzewkowate - Sylvia warblers, parrotbills and allies (wersja: 2024-06-23) . [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-05-25]. ↑ a b wynik wyszukiwania: Curruca melanocephala [dostęp 2026-05-25] (ang. ) .↑ Tomasz Krzyśków. „Ptaki Polski”. 42 (2/2016), s. 4. Agencja Wydawniczo-Fotograficzna "Aves". (pol. ) . ↑ Komisja Faunistyczna. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2016 ↑ J.F. J.F. Gmelin J.F. J.F. , Caroli a Linné, Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis Lipsiae 1789, s. 970 (łac. ) .↑ a b F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [dostęp 2026-05-25] (ang. ) . ↑ a b HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 10 [dostęp 2026-05-25] . ↑ a b AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025 , 2025, DOI : 10.2173/avilist.v2025 (ang. ) . ↑ a b c Sardinian Warbler (Sylvia melanocephala ) . IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-25)]. (ang. ) .↑ N. Bouglouan: Sardinian Warbler . [w:] oiseaux-birds.com [on-line]. [dostęp 2021-06-11]. (ang. ) . ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 2183 (ISAP )).
Identyfikatory zewnętrzne:
