| wieś | |
 Poronin widziany z Galicowej Grapy | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Wysokość |
740 m n.p.m. |
| Liczba ludności (2024) |
4 281[2] |
| Strefa numeracyjna |
18 |
| Kod pocztowy |
34-520[3] |
| Tablice rejestracyjne |
KTT |
| SIMC |
0468810[4] |
Położenie na mapie gminy Poronin  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa małopolskiego  | |
Położenie na mapie powiatu tatrzańskiego  | |
 49°20′15″N 20°00′20″E/49,337500 20,005556[1]
| |
| Strona internetowa | |
Poronin – wieś podhalańska w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie tatrzańskim, w gminie Poronin[4][5]. Leży 7 km od Zakopanego. Przez miejscowość przechodzi łącząca Kraków z Zakopanem droga krajowa nr 47, będąca częścią zakopianki.
Na terenie wsi utworzono dwa sołectwa Poronin i Stasikówkę[6].
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.
Miejscowość jest siedzibą gminy Poronin.
| SIMC | Nazwa | Rodzaj |
|---|---|---|
| 1053270 | Do Laska | przysiółek |
| 1053286 | Frąckówka | część wsi |
| 1053292 | Golaczki | przysiółek |
| 0468826 | Jesionkówka | część wsi |
| 1053330 | Kamieniec | część wsi |
| 0468832 | Kośne Hamry | część wsi |
| 1053369 | Kowalówka | przysiółek |
| 0468849 | Majerczykówka | przysiółek |
| 1053412 | Mur | przysiółek |
| 0468855 | Stasikówka | przysiółek |
Pierwsze wzmianki o Poroninie pochodzą z roku 1624, ale nazwa Poronin, choć w odniesieniu do rzeki, pojawia się już w 1254. Przypuszcza się, iż teren dzisiejszego centrum gminy był we wczesnym średniowieczu wielką polaną wypasową, przysiółkiem Białego Dunajca, o nazwie Bańkówki albo Wańkówki. Około 1620 Poronin stał się odrębną wsią. W 1806 wybudowano tu kaplicę, a w 1833 utworzono samodzielną parafię z kościołem. Około 1813 roku powstał w Poroninie zakład przerabiający surówkę – Kuźnia Poroniańska. Wyrabiano tu doskonałe kosy i lemiesze. Stąd pochodzi nazwa części wsi – Kośne Hamry.
Już w początkach XIX w. Poronin był letniskiem, znanym bardziej niż Zakopane. Bywali tu wielcy Polacy, jak: Jan Matejko, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Leon Wyczółkowski, Jan Kasprowicz, Władysław Orkan, Leopold Staff. W latach 1913–1914 w zajeździe Pawła Guta Mostowego bywał mieszkający w pobliskim Białym Dunajcu Włodzimierz Lenin. W 1947 w budynku domu Gutów-Mostowych utworzono Muzeum Lenina a na przyległym placu postawiono jego pomnik. W 1970 organizacja Ruch planowała podpalenie muzeum jako protest przeciwko obchodom 100-lecia urodzin Lenina. Muzeum zlikwidowano w 1990, a pomnik obalono. Obecnie w tym budynku mieści się Gminny Ośrodek Kultury. We wrześniu 2014 roku miejscowy rzeźbiarz Sławomir Cudzich-Bularz wykonał drewnianą kopię pomnika[7]. Ponad pół roku później rzeźba została zdewastowana[8].
Przez wiele lat Poronin był stolicą gminy. W 1977 wraz z sąsiednimi wsiami włączono go do gminy Tatrzańskiej. Jednakże z dniem 30 grudnia 1994 ponownie utworzono gminę Poronin[9].
Obiekt wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[10].
Tereny wokół Poronina są wykorzystywane jako tereny do uprawiania turystyki i narciarstwa. W sezonie zimowym dla turystów udostępniony jest wyciąg narciarski. W Poroninie znajduje się skocznia narciarska Galicowa Grapa, oraz wyciąg narciarski.
Przy siedzibie ochotniczej straży pożarnej jest boisko i działa drużyna piłki nożnej.
Przez miejscowość przechodzi linia kolejowa nr 99 (Chabówka-Zakopane), w miejscowości znajduje się stacja kolejowa Poronin z którego odjeżdżają pociągi regionalne do Krakowa, Suchej Beskidzkiej, i pociągi pośpieszne m.in. do Gdyni, Szczecina, Warszawy, Krakowa[11]. W miejscowości znajduje się też przystanek kolejowy Poronin Misiagi. Przez miejscowość przechodzi droga krajowa nr 47 łącząca Kraków z Zakopanem.
| Wsie | |
|---|---|
| Integralne części wsi |
|
| Przysiółki wsi |
