Jason Robards

Jason Robards

Jason Robards (1975)
Imię i nazwisko	Jason Nelson Robards Jr.
Data i miejsce urodzenia	26 lipca 1922 Chicago
Data i miejsce śmierci	26 grudnia 2000 Bridgeport
Zawód	aktor
Współmałżonek	Eleanor Pittman (1948–1958; rozwód) Rachel Taylor (1959–1961; rozwód) Lauren Bacall (1961–1969; rozwód) Lois O’Connor (1970–2000; jego śmierć)
Lata aktywności	1947–2000
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Jason Robards, właśc. Jason Nelson Robards Jr. (ur. 26 lipca 1922 w Chicago, zm. 26 grudnia 2000 w Bridgeport) – amerykański aktor, zyskał renomę interpretatora dzieł dramatopisarza Eugene’a O’Neilla^[1].

Wielokrotny zdobywca najważniejszych nagród filmowych – dwóch Oscarów, Tony Award i Emmy. Oprócz tych wyróżnień, Robards był nominowany do pięciu Złotych Globów, dwóch BAFTA, Gildii Aktorów Ekranowych, nagrody Laurel i nagrody Grammy. W 1979 został wprowadzony do Amerykańskiej Galerii Sław Teatru, w 1997 został odznaczony Narodowym Medalem Sztuk, a w 1999 otrzymał nagrodę Kennedy Center Honors.

Urodził się w Chicago w Illinois jako syn Hope Maxine Robards (z domu Glanville) i aktora Jasona Nelsona Robardsa Seniora^[2]. Miał pochodzenie niemieckie, angielskie, walijskie, irlandzkie i szwedzkie^[1][3]. Rodzina przeprowadziła się do Nowego Jorku, gdy Jason Jr. był jeszcze małym dzieckiem, a następnie do Los Angeles, gdy miał sześć lat. W 1927 jego rodzice rozwiedli się; późniejsze wywiady z Robardsem sugerowały, że trauma związana z rozwodem rodziców, która miała miejsce w latach szkolnych, znacząco wpłynęła na jego osobowość i światopogląd. Miał młodszego brata, Glenna Arnolda (1926–2005)^[2]. Po rozwodzie miał niewielki lub żaden kontakt z matką. Później wyszła za mąż po raz drugi za Arthura Milburna, czyniąc go swoim ojczymem, choć mógł o tym wiedzieć lub nie w tamtym czasie. Jego ojciec ożenił się po raz drugi z Agnes Elizabeth Lynch^[2].

Jego ojciec odnosił znaczne sukcesy w erze kina niemego, zanim pojawiło się kino dźwiękowe. Nastoletni Robards odnosił sukcesy w sporcie w Hollywood High School w Los Angeles^[4], startował w zawodach lekkoatletycznych, biegając milę w czasie 4:18. Chociaż jego sportowe osiągnięcia wzbudziły zainteresowanie kilku uniwersytetów, podczas II wojny światowej od 1940 Robards służył w US Navy jako radiooperator i był jednym z ocalałych z ataku Japończyków na Pearl Harbor 7 grudnia 1941. Otrzymał Krzyż Marynarki Wojennej, drugie w hierarchii ważności odznaczenie w marynarce wojennej Stanów Zjednoczonych Ameryki. W latach 1946–1947 studiował w American Academy of Dramatic Arts^[4].

Robards przeprowadził się do Nowego Jorku i rozpoczął pracę w radiu i teatrze. Jego pierwszą ekranową rolą był występ w krótkometrażowej komedii muzycznej Follow That Music (1947)^[5] z Genem Krupą w roli lidera orkiestry, który próbuje odnieść sukces w Nowym Jorku. W 1952 zadebiutował na Broadwayu w popularnym hicie Stalag 17, dołączając do obsady podczas jego trwania, i pracował również jako asystent kierownika sceny^[6]. W maju 1956 odniósł sukces w głównej roli filozofa–sprzedawcę Hickeya w off–broadwayowskiej produkcji Zimna śmierć nadchodzi (The Iceman Cometh) autorstwa Eugene’a O’Neilla w Circle in the Square Theatre^[7], za którą odebrał nagrodę Obie. W 1957 za kreację alkoholika Jamesa Tyrone’a Jr. w sztuce Eugene’a O’Neilla Zmierzch długiego dnia został uhonorowany nagrodą Theatre World^[8], a w 1959 zdobył Tony Award za rolę Manleya Hallidaya w przedstawieniu Budda Schulberga Rozczarowani^[8].

W swoim kinowym debiucie – dramacie wojennym Anatole’a Litvaka Podróż (The Journey, 1959) u boku Deborah Kerr i Yula Brynnera, zagrał postać uciekiniera z sowieckiej Rosji, Paula Kedesa. Po występie jako Julius Penrose, który popada w depresję i uważa, że nie atrakcyjny dla żony w dramacie Johna Sturgesa Przez miłość opętaną (By Love Possessed, 1961) z Laną Turner, zwrócił uwagę jako żonaty psychiatra dr Richard „Dick” Diver, który interesuje się gwiazdką filmową (Jill St. John) w ekranizacji powieści F. Scotta Fitzgeralda Czuła jest noc (Tender Is the Night, 1962) w reżyserii Henry’ago Kinga i w roli alkoholika Jamesa Tyrone’a w dramacie Sidneya Lumeta U kresu dnia (Long Day’s Journey Into Night, 1962), za którą otrzymał National Board of Review i nagrodę za pierwszoplanową rolę męską na Festiwalu Filmowym w Cannes. Był jednym z niewielu aktorów, któremu udało się zdobyć Nagrodę Akademii Filmowej dwa razy z rzędu; za kreację Bena Bradlee, wydawcy i redaktora naczelnego dziennika „The Washington Post” mającego znaczny udział w wykryciu afery Watergate w biograficznym dreszczowcu politycznym Alana J. Pakuli Wszyscy ludzie prezydenta (All the President’s Men, 1976) i za oszczędnie zarysowaną sugestywną postać pisarza Dashiella Hammetta w dramacie politycznym Freda Zinnemanna Julia (1977)^[9].

Zagrał w ponad 100 filmach. Były to najczęściej role w westernach, kryminałach i filmach wojennych^[10].

Zmarł 26 grudnia 2000 w Bridgeport w Connecticut w wieku 78 lat na raka płuca^[11][12].

Był czterokrotnie żonaty:

• Eleanor Pittman (od 1948 do 1958, rozwód) – troje dzieci
• Rachel Taylor (od 1959 do 1961, rozwód)
• Lauren Bacall (od 1961 do 1969, rozwód) – syn (Sam Robards, który został aktorem)
• Lois O’Connor (od 1970 do śmierci aktora) – dwoje dzieci

• Lista laureatów co najmniej dwóch aktorskich Oscarów

• Magdalena Łuków. Jason Robards. „Ekran”. nr 2 (1647/XXXV), s. 23, 11 stycznia 1990. Warszawa: TPPR. ISSN 0013-3299. 
• Jan Słodowski, Andrzej Roman: Gwiazdy światowego kina. Leksykon. Warszawa: Editions Spotkania, 1992. ISBN 83-85195-83-1.
• Portret na życzenie: Jason Robards. „Film”. nr 15 (2126/XLV), s. 11, 15 kwietnia 1990. Warszawa: Film Polski. ISSN 0137-463X. 
• Rafał Wilkusz. Telegwiazda: Talent i rzeka whisky. „Film”. nr 33 (2248/XLVII), s. 18, 16 sierpnia 1992. Warszawa: Film Polski. ISSN 0137-463X. 
• Tomasz Jopkiewicz. Jason Robards miał gest. „Film”. nr 2 (2389/LVII), s. 104–105, luty 2001. Warszawa: Film Polski. ISSN 0137-463X. 

• Jason Robards (1922–2000) w bazie IMDb (ang.)
• Jason Robards w bazie Filmweb
• Jason Robards w bazie Notable Names Database (ang.)
• Jason Robards w bazie Discogs.com (ang.)