 Morfologia (Mimosa pudica) | |
| Systematyka[1][2] | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Podkrólestwo | |
| Nadgromada | |
| Gromada | |
| Podgromada | |
| Nadklasa | |
| Klasa | |
| Nadrząd | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Podrodzina | |
| Rodzaj |
mimoza |
| Nazwa systematyczna | |
| Mimosa L. Sp. Pl. 1: 516. 1753 | |
Mimoza, czułek (Mimosa) – rodzaj tropikalnych roślin, rozpowszechniony w Ameryce Południowej oraz na wyspach Oceanu Spokojnego.
Wyróżnia się niezwykłą czułością na dotyk (sejsmonastia). W momencie dotyku roślina reaguje zamykaniem (składaniem) liści (ruchy sejsmonastyczne). Listki odcinków drugiego rzędu składają się do góry i stykają ze sobą górnymi powierzchniami, całe odcinki zbliżają się do siebie, a ogonek wiotczeje i zwisa, tak samo roślina reaguje na brak światła słonecznego (czyli w nocy). Mechanizm tego ruchu polega na zmianach turgoru w komórkach poduszeczek funkcjonujących jako tzw. staw przegubowy. Poduszeczki są zlokalizowane u nasady liścia oraz u podstaw wszystkich odcinków liścia i składają się ze zdrewniałej, sztywnej osi osadzonej u podstawy tkanki miękiszowej. Ruch tej osi silnie podrażnia utwory czuciowe, znajdujące się po dolnej stronie poduszeczek. Sygnał przenoszony jest prawdopodobnie przez aminokwasy[3]. W efekcie następuje regulacja ilości wody w wakuolach komórek liścia – po dotknięciu woda jest wydalana z komórek przez co tracą one turgor i liście wiotczeją. Taka reakcja na bodziec występuje u wielu gatunków z rodzaju Mimosa, ale najkrótszy czas reakcji na bodziec wykazują liście mimozy wstydliwej – nawet 0,08 sek. Po ustąpieniu bodźca powrót do położenia wyjściowego zajmuje 15–20 min. Reakcja rośliny w niższych temperaturach jest wolniejsza, w wyższych – szybsza[4].
Jeden z rodzajów tradycyjnie zaliczany (np. jeszcze w systemie Revala z lat 1993–1999[5]) do podrodziny mimozowych Mimosaceae w rodzinie bobowatych Fabaceae s.l.[2], a w obrębie mimozowych do plemienia Mimoseae[6]. W 2017 mimozowe umieszczone zostały w podrodzinie brezylkowych Caesalpinioideae[7][2].
W powszechnej tradycji mimoza symbolizuje wrażliwość i wstydliwość[9].
