 Zbigniew Messner (1985) | |
| Data i miejsce urodzenia |
13 marca 1929 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
10 stycznia 2014 |
| Członek Rady Państwa | |
| Okres |
od 23 grudnia 1988 |
| Przynależność polityczna | |
| Prezes Rady Ministrów | |
| Okres |
od 6 listopada 1985 |
| Przynależność polityczna | |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Wiceprezes Rady Ministrów | |
| Okres |
od 22 listopada 1983 |
| Przynależność polityczna | |
| |
| Odznaczenia | |
         
| |
Zbigniew Stefan Messner (ur. 13 marca 1929 w Stryju, zm. 10 stycznia 2014 w Warszawie) – polski profesor nauk ekonomicznych, pracownik naukowy i polityk, członek Biura Politycznego Komitetu Centralnego PZPR (1981–1988), wiceprezes Rady Ministrów w latach 1983–1985, prezes Rady Ministrów w latach 1985–1988, poseł na Sejm PRL IX kadencji, członek Rady Państwa (1988–1989).
Pochodził z rodziny austriackich kolonistów, którzy osiedlili się na Podolu pod koniec XVIII wieku, spolonizowali się i przez kilka pokoleń zajmowali się rolnictwem. Urodził się jako najstarszy syn Henryka (1904–1978) i Bronisławy (wyznania greckokatolickiego) w ówcześnie leżącym na terenie Polski Stryju (obecnie leży na Ukrainie). W Stryju trenował boks[1]. W 1945, wraz z rodzicami i dwoma braćmi, Tadeuszem i Januszem, został przesiedlony z Kresów Wschodnich do Gliwic[1][2]. Rodzina zamieszkała w mieszkaniu przy ulicy Krzywej. W 1948 Zbigniew Messner ukończył gliwickie Liceum Administracyjno-Handlowe[3].
Od grudnia 1963 do 30 lipca 1968 był prezesem klubu piłkarskiego Piast Gliwice[2].
Studia ukończył w Wyższej Szkole Ekonomicznej w Katowicach[1] w 1953, a w 1961 doktoryzował się na tej uczelni (praca pt. Rachunek kosztów produkcji wydziałów wielkich pieców i kierunki jego rozwoju w polskim hutnictwie żelaza). 9 grudnia 1969 uzyskał habilitację (rozprawa pt. Rachunek kosztów jako instrument zarządzania przedsiębiorstwem przemysłowym) jako pierwszy naukowiec w historii Katedry Rachunkowości. W 1977 uzyskał tytuł profesora zwyczajnego. Od 1968 był prorektorem, a od 1975 do 1982 rektorem tej uczelni[1][4]. Od 1972 do 1982 był dyrektorem Instytutu Organizacji Przetwarzania Danych WSE[5].
Od 1954 był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, od 5 listopada 1980 do grudnia 1983 pełnił funkcję przewodniczącego Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach, od 1981 zasiadał w Biurze Politycznym Komitetu Centralnego PZPR, równolegle od 8 stycznia 1981 do 30 listopada 1983 był I sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego PZPR w województwie katowickim. W latach 1981–1983 był także członkiem Komisji KC PZPR powołanej dla wyjaśnienia przyczyn i przebiegu konfliktów społecznych w dziejach Polski Ludowej[6]. 2 września 1982 na mocy decyzji Biura Politycznego KC PZPR wszedł w skład Komitetu Honorowego uroczystości żałobnych Władysława Gomułki[7].
Wicepremier ds. ekonomicznych od 22 listopada 1983. Poseł na Sejm PRL w latach 1985–1989. 6 listopada 1985, po mianowaniu Wojciecha Jaruzelskiego na funkcję Przewodniczącego Rady Państwa – powołany na urząd Prezesa Rady Ministrów. Jako ekonomista miał się zająć wprowadzaniem trudnych reform gospodarczych („drugiego etapu reformy”), co skończyło się fiaskiem[1]. Społeczeństwo w referendum w 1987 opowiedziało się za „radykalnym uzdrowieniem gospodarki” oraz poparło „polski model głębokiej demokratyzacji życia politycznego”. Referendum nie uzyskało mocy wiążącej wskutek nieuzyskania wymaganej przez ustawę większości głosów wszystkich uprawnionych. Z powodu porażki w referendum, a także po fali strajków wiosną i latem 1988 spowodowanych pogarszającą się sytuacją gospodarczą, 19 września złożył dymisję z funkcji premiera[1]. Kandydował bez powodzenia na posła w czerwcowych wyborach z 1989.
W Biurze Politycznym pozostawał do X plenum Komitetu Centralnego PZPR w grudniu 1988, kiedy to Wojciech Jaruzelski przeprowadził rekonstrukcję BP. Z Biura odeszli wówczas, obok Zbigniewa Messnera, między innymi Józef Baryła, Tadeusz Porębski oraz Zofia Stępień. Do rozwiązania PZPR w styczniu 1990 pozostawał w składzie KC. W 1988 został wybrany w skład Rady Państwa, do której należał do czasu wyborów prezydenckich w 1989.
Po 1989 powrócił do działalności naukowej. Został wybrany na kierownika Katedry Rachunkowości[1]. Był autorem książek i publikacji z zakresu ekonomii, przede wszystkim zastosowań informatyki w ekonomii i rachunkowości. Ostatnia jego publikacja książkowa to Teoretyczne podstawy rachunkowości (Warszawa 1994). Był również przewodniczącym Komisji Egzaminacyjnej Krajowej Izby Biegłych Rewidentów (1995–2009, następnie do 2013 jej wiceprzewodniczącym), a także w latach 1989–2003 przewodniczącym Rady Naukowej Stowarzyszenia Księgowych w Polsce (do którego należał od 1957)[3] i od 2003 prezesem jego Zarządu Głównego[1] oraz członkiem honorowym[8][9].
W 2003 wybrano go do rady nadzorczej Banku Gospodarki Żywnościowej jako reprezentanta Skarbu Państwa[10].
W późniejszym okresie życia mieszkał w Konstancinie-Jeziornie[1][4].
Zmarł w Warszawie 10 stycznia 2014[11][12]. 8 dni później został pochowany na cmentarzu w Skolimowie[12].
Żonaty z Ireną Messner z domu Laris-Domańską (1929–2012), poetką i pisarką poznaną w liceum w Gliwicach, z którą miał dwie córki – psycholożki Bożenę i Lilianę[1][13].
W 1986 został doktorem honoris causa Uniwersytetu Marcina Lutra w Halle i Wittenberdze. Otrzymał również nagrody resortowe I, II i III stopnia, a także m.in. następujące odznaczenia[10]:
Został upamiętniony w nazwie jednej z sal Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach[1].
