| |
| Inne nazwy |
IMP-D |
|---|---|
| Indeks COSPAR |
1966-058A |
| Indeks NORAD |
S02258 |
| Zaangażowani | |
| Rakieta nośna | |
| Miejsce startu | |
| Orbita (docelowa, początkowa) | |
| Perygeum |
265680 km |
| Apogeum |
480763 km |
| Okres obiegu |
38792[1] min |
| Nachylenie |
24,4° |
| Czas trwania | |
| Początek misji |
1 lipca 1966[2] 16:02 UTC |
| Wymiary | |
| Masa całkowita |
93 kg |
Explorer 33 (również: IMP-D ang. Interplanetary Monitoring Platform D, AIMP: Anchored Interplanetary Monitoring Platform) – amerykański satelita naukowy programu Explorer, czwarty z serii wystrzelonych w programie NASA o nazwie Interplanetary Monitoring Platform (pol. Międzyplanetarna Platforma Obserwacyjna)[3]. Wykonywał badania przestrzeni międzyplanetarnej, plazmy, promieniowania kosmicznego, pól magnetycznych i cząstek energetycznych w polach magnetycznych.
Projekt satelity Explorer 33 opierał się na doświadczeniach z eksploatacji wyniesionego na orbitę w listopadzie 1963 roku satelity Explorer 18. Z uwagi na poziom czułości planowanych pomiarów priorytetem była konstrukcja niegenerująca dodatkowych zakłóceń. W tym celu podjęto decyzję o niestosowaniu materiałów magnetycznych w jego konstrukcji[4]. Podstawowe komponenty zostały zbudowane ze stopów magnezu i aluminium oraz tworzyw sztucznych. Centralną częścią satelity był cylinder wykonany z magnezu, do którego końców były przymocowane silniki; 3. stopnia u dołu, 4. stopnia, hamujący u góry. Oktagonalny korpus wykonany z różnych stopów aluminium otaczał środkową część cylindra[4]. Do korpusu za pomocą ramion przymocowane były 4 panele z ogniwami słonecznymi, które wytwarzały energię elektryczną do zasilania satelity a także ładowania jego akumulatora. Akumulator zapewniał działanie satelity przez 3 godziny przebywania w cieniu[5]. Satelita był stabilizowany obrotowo. Silniki trzeciego i czwartego stopnia po wykonaniu swoich zadań odłączyły się od satelity[6].
Explorer 33 był platformą wykorzystaną do badań naukowych w ramach 7 projektów organizowanych przez różne uniwersytety i ośrodki badawcze[7]:
Według planów Explorer 33 miał być pierwszym amerykańskim satelitą orbitującym wokół Księżyca z zakładaną orbitą 1300 × 6440 kilometrów o inklinacji 175°[16].
Misja rozpoczęła się 1 lipca 1966 roku startem rakiety Thor Delta E1, która wyniosła z kosmodromu na terenie bazy lotniczej na Przylądku Canaveral (ang.Cape Canaveral Air Force Station) satelitę Explorer 33 na wysoką orbitę okołoziemską[16][17]. Po znalezieniu się na orbicie satelita otrzymał oznaczenie COSPAR 1966-058A[1].
Lot rakiety był udany jedynie częściowo. Planowane wejście na orbitę okołoksiężycową nie mogło dojść do skutku, ponieważ zbyt długie działanie drugiego stopnia rakiety nadało satelicie zbyt dużą prędkość, a satelita nie miał wystarczającej ilości paliwa by zmniejszyć prędkość i wejść na orbitę wokół Księżyca[18][16]. W tej sytuacji umieszczono satelitę na wysoce eliptycznej orbicie 449 174 × 30 550 kilometrów, przy inklinacji 28,9° (wg innych źródeł orbita osiągnęła perygeum 265 679 km i apogeum 480 762 km[17][19]. Pomimo znalezienia się na innej niż planowano orbicie wszystkie urządzenia Explorera 33 działały poprawnie i IMP-D mógł przesyłać na Ziemię wyniki swoich pomiarów.
Umieszczony na nowej orbicie Explorer 33 w swoim pierwszym obiegu zbliżył się do Księżyca na odległość ok. 35 000 kilometrów, ponownie zbliżając się we wrześniu, w listopadzie i grudniu 1966 roku na odległości 40-60 tysięcy kilometrów[16]. W tym czasie sonda Explorer 33 przesłała na Ziemię kluczowe dane i przed 1 stycznia 1967 roku NASA ogłosiła sukces misji[16]. Ostatnia transmisja danych została odebrana 21 września 1971 roku[1].
Pomiary prowadzone przez satelitę Explorer 33 przyczyniły się do poszerzenia wiedzy naukowej dotyczącej interakcji pomiędzy cząsteczkami wiatru słonecznego a ziemską magnetosferą. Dane z satelity stały się podstawą wielu publikacji naukowych. Dzięki danym z satelity fizyk James Van Allen opublikował cykl prac opisujących silne rozbłyski słoneczne i ich interakcje z ziemskim polem magnetycznym[20].
